Home » Phân biệt 的, 地, 得: cách dùng và bài tập có giải thích

Phân biệt 的, 地, 得: cách dùng và bài tập có giải thích

Để phân biệt 的, 地, 得, hãy xem phần nào trong câu đang được bổ nghĩa. 的 thường nối phần mô tả hoặc sở hữu với danh từ; 地 đứng sau phần mô tả cách thực hiện hành động; 得 đứng sau động từ hoặc tính từ để dẫn phần bổ sung về trạng thái, mức độ. Khi làm các trợ từ này, cả ba đều đọc nhẹ là de, không có dấu thanh.

Chẳng hạn, “học sinh chăm chỉ”, “học một cách chăm chỉ” và “học rất chăm chỉ” gần nhau về nghĩa tiếng Việt nhưng dùng ba cấu trúc khác nhau trong tiếng Trung. Bài dưới đây giúp bạn chọn chữ theo ý muốn nói, rồi tự kiểm bằng 12 câu bài tập. Ví dụ và bài tập được tự soạn để luyện ngữ pháp, không phải câu trích từ đề thi HSK.

1. Bảng phân biệt 的, 地, 得 theo chức năng

ChữCấu trúc thường gặpCâu hỏi để nhận biếtVí dụ
的 — dePhần bổ nghĩa + 的 + danh từ/cụm danh từCủa ai? Người/vật nào? Có đặc điểm gì?我的书 — Wǒ de shū — Sách của tôi
地 — dePhần mô tả cách làm + 地 + động từHành động được thực hiện như thế nào?认真地学 — Rènzhēn de xué — Học một cách nghiêm túc
得 — deĐộng từ/tính từ + 得 + phần bổ sungLàm ra sao? Trạng thái đến mức nào?说得很好 — Shuō de hěn hǎo — Nói rất tốt

Đây là khung nhận biết các cách dùng phổ biến, không phải quy tắc chỉ cần nhìn một chữ đứng cạnh chỗ trống. Danh từ sau 的 có thể được lược khi đã rõ ngữ cảnh; 地 cũng có thể vắng mặt trong một số cách nói. Phần sau sẽ giải thích từng trường hợp.

Cách phân chia chức năng trên có thể đối chiếu với bài hướng dẫn của Cao Xiushen trên website Học viện Hà Trạch.

2. Cách dùng 的: nói rõ người hoặc sự vật nào

Trong cụm danh từ, 的 nối phần bổ nghĩa với đối tượng được nói tới. Phần đứng trước có thể biểu thị sở hữu, đặc điểm hoặc một hành động giúp xác định đối tượng. Vì thế, không nên dịch mọi chữ 的 thành “của”.

Chỉ sở hữu hoặc quan hệ

这是我的书。

Zhè shì wǒ de shū. — Đây là sách của tôi.

Trong 我的书, 我 cho biết sách của ai; 书 là đối tượng chính. Có thể thay 我 bằng 老师 để nói “sách của thầy/cô”: 老师的书 (lǎoshī de shū).

Miêu tả hoặc xác định danh từ

我喜欢安静的教室。

Wǒ xǐhuan ānjìng de jiàoshì. — Tôi thích phòng học yên tĩnh.

安静的 bổ nghĩa cho 教室. Câu đang nói về một loại phòng học, không phải cách thực hiện hành động “thích”.

这是老师推荐的书。

Zhè shì lǎoshī tuījiàn de shū. — Đây là cuốn sách mà thầy/cô giới thiệu.

老师推荐的 giúp xác định cuốn sách nào. Khi cụm này dài hơn, hãy tìm danh từ chính trước rồi đọc lại phần bổ nghĩa. Bạn có thể luyện thêm với bài cách đọc câu dài và tìm đúng thông tin.

Khi nào có thể lược 的 hoặc lược danh từ phía sau?

Với quan hệ gần gũi và một số tổ hợp quen dùng, 的 thường được lược: 我妈妈 (wǒ māma, mẹ tôi), 我家 (wǒ jiā, nhà tôi), 好朋友 (hǎo péngyou, bạn tốt). Điều này không có nghĩa thêm 的 luôn sai, hoặc mọi tính từ đều bỏ được 的.

Danh từ phía sau cũng có thể không xuất hiện nếu hai bên đã biết đối tượng:

这本书是我的。

Zhè běn shū shì wǒ de. — Cuốn sách này là của tôi.

Ở đây, 我的 được hiểu là “cuốn sách của tôi”. Đừng kết luận câu sai chỉ vì sau 的 không có danh từ viết ra. Đây là trường hợp lược danh từ, không phải giải thích cho mọi chữ 的 ở cuối câu. Xem thêm phần lược thành phần trong học liệu ChinGram về 的 của Đại học Palacký.

3. Cách dùng 地: mô tả cách thực hiện hành động

Trong mẫu thường gặp phần mô tả + 地 + động từ, cụm trước 地 nêu cách làm hoặc trạng thái khi thực hiện hành động. Ngoài động từ, 地 còn có thể nối phần bổ nghĩa với tính từ trong một số cấu trúc; bài này tập trung vào cách mô tả hành động để người mới dễ thực hành.

她认真地检查作业。

Tā rènzhēn de jiǎnchá zuòyè. — Cô ấy kiểm tra bài tập một cách cẩn thận.

认真地 bổ nghĩa cho 检查: điều được miêu tả là cách kiểm tra, không phải đặc điểm của bài tập.

请慢慢地说。

Qǐng mànmàn de shuō. — Xin hãy nói chậm thôi.

慢慢地 đứng trước 说, nêu cách người nói muốn hành động được thực hiện. Có thể đối chiếu cách dùng này trong học liệu ChinGram về 地.

Có phải trạng ngữ nào cũng thêm 地?

Không. 认真学习 (rènzhēn xuéxí, học nghiêm túc) và 认真地学习 (rènzhēn de xuéxí) đều có thể dùng. 慢慢说 (mànmàn shuō, nói chậm thôi) cũng là cách nói tự nhiên. Khả năng lược 地 phụ thuộc tổ hợp từ và ngữ cảnh, không áp dụng cho mọi câu.

Ngược lại, các phó từ quen thuộc như 很, 都, 也 không tự động cần 地:

  • 我很喜欢中文。 — Wǒ hěn xǐhuan Zhōngwén. — Tôi rất thích tiếng Trung.
  • 我们都学习中文。 — Wǒmen dōu xuéxí Zhōngwén. — Chúng tôi đều học tiếng Trung.

Khi viết bài tập yêu cầu phân biệt ba chữ, hãy chọn 地 nếu câu cần một trợ từ nối phần mô tả cách làm với động từ. Khi tự viết câu, cũng cần xét xem tổ hợp đó có cần trợ từ hay không.

4. Cách dùng 得: bổ sung hành động hoặc trạng thái ra sao

Với mẫu động từ/tính từ + 得 + phần bổ sung, thông tin sau 得 mô tả, đánh giá hoặc nêu mức độ của hành động, trạng thái phía trước. Phần bổ sung có thể là cụm tính từ, cụm động từ hoặc cả một mệnh đề; không chỉ có một tính từ đơn lẻ.

他说得很清楚。

Tā shuō de hěn qīngchu. — Anh ấy nói rất rõ ràng.

很清楚 đánh giá hành động 说. 得 nằm sau động từ được đánh giá.

她高兴得说不出话来。

Tā gāoxìng de shuō bu chū huà lái. — Cô ấy vui đến mức không nói nên lời.

说不出话来 cho biết mức độ của trạng thái 高兴. Vì vậy, không thể dùng mẹo “thấy động từ sau chỗ trống là điền 地” cho câu này.

Nếu động từ có tân ngữ thì đặt 得 ở đâu?

Muốn nói “Tôi nói tiếng Trung rất trôi chảy”, bạn có thể dùng mẫu lặp động từ:

我说汉语说得很流利。

Wǒ shuō Hànyǔ shuō de hěn liúlì. — Tôi nói tiếng Trung rất trôi chảy.

Lần 说 đầu mang tân ngữ 汉语; lần 说 sau nối với 得很流利. Một cách nói gọn hơn là:

我汉语说得很流利。

Wǒ Hànyǔ shuō de hěn liúlì. — Về tiếng Trung, tôi nói rất trôi chảy.

Hai mẫu này giúp tránh cách xếp sai 我说得汉语很流利 khi muốn diễn đạt ý trên. Không cần suy thành “có tân ngữ là lúc nào cũng phải lặp động từ”. Cấu trúc và cách đặt tân ngữ được trình bày trong học liệu ChinGram về 得.

Phủ định nhận xét và phân biệt với khả năng

Nếu muốn nhận xét “nói chưa được trôi chảy lắm”, đặt 不 trong phần bổ sung:

我说汉语说得不太流利。

Wǒ shuō Hànyǔ shuō de bù tài liúlì. — Tôi nói tiếng Trung chưa được trôi chảy lắm.

Đây là nhận xét về cách nói. Còn 看得懂 (kàn de dǒng, đọc hiểu được) và 看不懂 (kàn bu dǒng, đọc không hiểu) là mẫu bổ ngữ khả năng: 得 hoặc 不 nằm giữa động từ và bổ ngữ để nói có đạt được kết quả hiểu hay không. Không áp quy tắc phủ định của 得不太流利 cho mọi cấu trúc có 得.

5. So sánh cùng một từ để tránh chọn theo cảm giác

Đặt 认真 vào ba cấu trúc sau và xem nó bổ nghĩa cho phần nào:

  • 认真的学生 — Rènzhēn de xuésheng. — Học sinh nghiêm túc: 认真的 miêu tả 学生, dùng 的.
  • 认真地学习 — Rènzhēn de xuéxí. — Học một cách nghiêm túc: 认真地 mô tả cách 学习, dùng 地.
  • 学得很认真 — Xué de hěn rènzhēn. — Học rất nghiêm túc: 很认真 bổ sung cho 学, dùng 得.

Hai cách nói về hành động có thể gần nhau về nghĩa. Khác biệt ở đây là cách tổ chức câu: 地 đặt phần mô tả trước hành động; 得 dẫn phần bổ sung sau động từ. Không nên dạy 地 là “chưa làm”, còn 得 là “đã làm xong”: cả hai mẫu có thể được dùng trong những ngữ cảnh thời gian khác nhau.

Khi gặp chỗ trống, hãy làm theo ba bước:

  1. Tìm đối tượng hoặc hành động chính mà câu đang nói tới.
  2. Xác định phần mô tả đứng trước danh từ, trước hành động hay sau động từ/tính từ.
  3. Đọc lại nghĩa cả cụm. Nếu “de” đứng trước rất nhiều chữ, đừng chỉ nhìn chữ ngay bên cạnh rồi chọn.

6. Bài tập phân biệt 的, 地, 得

Cách làm: che phần đáp án bên dưới, ghi lựa chọn và nói rõ phần nào đang được bổ nghĩa. Ở câu 1–6, nhiệm vụ là chọn một trong ba chữ 的, 地, 得 để điền vào chỗ trống; không yêu cầu xét phương án bỏ trống. Một số câu dùng 地 vẫn có thể diễn đạt tự nhiên bằng cách lược trợ từ khi tự viết.

A. Chọn trợ từ phù hợp

  1. 这是我___书。 — Đây là sách của tôi.
  2. 她认真___检查作业。 — Cô ấy kiểm tra bài tập một cách cẩn thận.
  3. 他说___很清楚。 — Anh ấy nói rất rõ ràng.
  4. 我喜欢老师推荐___书。 — Tôi thích cuốn sách mà thầy/cô giới thiệu.
  5. 孩子们高兴___唱歌。 — Các em nhỏ vui vẻ hát.
  6. 她高兴___说不出话来。 — Cô ấy vui đến mức không nói nên lời.

B. Chọn cách viết phù hợp với nghĩa đã cho

  1. “Học sinh nghiêm túc”: A. 认真地学生 / B. 认真的学生.
  2. “Tôi nói tiếng Trung rất trôi chảy”: A. 我汉语说得很流利。 / B. 我说得汉语很流利。
  3. “Xin hãy nói chậm thôi”: A. 请慢慢地说。 / B. 请慢慢得说。

C. Sửa câu để diễn đạt đúng nghĩa đã cho

  1. 他写的很认真。 — Muốn nói: Anh ấy viết rất cẩn thận.
  2. 我得书在桌子上。 — Muốn nói: Sách của tôi ở trên bàn.
  3. 我说汉语得不太流利。 — Muốn nói: Tôi nói tiếng Trung chưa được trôi chảy lắm.

7. Đáp án và giải thích từng câu

Câu 1–3: nhận biết ba vị trí cơ bản

1. 的 — 这是我的书。

Zhè shì wǒ de shū. — Đây là sách của tôi. 我的 nêu sở hữu, bổ nghĩa cho danh từ 书; không phải phần mô tả cách thực hiện hành động.

2. 地 — 她认真地检查作业。

Tā rènzhēn de jiǎnchá zuòyè. — Cô ấy kiểm tra bài tập một cách cẩn thận. 认真地 đứng trước 检查, nói về cách kiểm tra. Nếu đề cho chọn một trợ từ thì chọn 地; không kết luận 认真检查 là sai.

3. 得 — 他说得很清楚。

Tā shuō de hěn qīngchu. — Anh ấy nói rất rõ ràng. 很清楚 bổ sung cho động từ 说 ở phía trước nên nối bằng 得.

Câu 4–6: đọc cả cụm, không chỉ nhìn chữ sát chỗ trống

4. 的 — 我喜欢老师推荐的书。

Wǒ xǐhuan lǎoshī tuījiàn de shū. — Tôi thích cuốn sách mà thầy/cô giới thiệu. 老师推荐的 xác định cuốn 书 nào. Phần trước 的 có cả người thực hiện và hành động nhưng vẫn làm nhiệm vụ bổ nghĩa cho danh từ.

5. 地 — 孩子们高兴地唱歌。

Háizimen gāoxìng de chànggē. — Các em nhỏ vui vẻ hát. 高兴地 mô tả trạng thái khi hát; hành động chính là 唱歌.

6. 得 — 她高兴得说不出话来。

Tā gāoxìng de shuō bu chū huà lái. — Cô ấy vui đến mức không nói nên lời. Cụm sau 得 nêu mức độ của 高兴. Dù 说 là động từ, câu vẫn cần 得 vì quan hệ nghĩa là “vui đến mức…”.

Câu 7–9: chọn cấu trúc đúng với ý muốn nói

7. B — 认真的学生。

Rènzhēn de xuésheng. — Học sinh nghiêm túc. 学生 là danh từ được miêu tả nên dùng 的. 认真地学生 không phù hợp với cụm danh từ này.

8. A — 我汉语说得很流利。

Wǒ Hànyǔ shuō de hěn liúlì. — Tôi nói tiếng Trung rất trôi chảy. 汉语 được đặt trước 说; 得很流利 gắn sau động từ 说. Có thể dùng thêm động từ đầu: 我说汉语说得很流利 (wǒ shuō Hànyǔ shuō de hěn liúlì).

9. A — 请慢慢地说。

Qǐng mànmàn de shuō. — Xin hãy nói chậm thôi. 慢慢地 đặt trước động từ 说. Nếu chuyển sang cách nhận xét bằng 得, cần đổi cấu trúc, chẳng hạn 说得很慢 (shuō de hěn màn, nói rất chậm), không chỉ thay chữ trong câu cũ.

Câu 10–12: sửa quan hệ bổ nghĩa và vị trí tân ngữ

10. 他写得很认真。

Tā xiě de hěn rènzhēn. — Anh ấy viết rất cẩn thận. Với nghĩa đề yêu cầu, 很认真 bổ sung cho hành động 写 nên đổi 的 thành 得.

11. 我的书在桌子上。

Wǒ de shū zài zhuōzi shang. — Sách của tôi ở trên bàn. 我的 bổ nghĩa cho danh từ 书; đổi 得 thành 的. Trong 桌子上, 上 chỉ vị trí “trên”.

12. 我说汉语说得不太流利。

Wǒ shuō Hànyǔ shuō de bù tài liúlì. — Tôi nói tiếng Trung chưa được trôi chảy lắm. Thêm 说 sau tân ngữ 汉语 để 得不太流利 gắn với động từ. Cũng có thể sửa thành 我汉语说得不太流利 (wǒ Hànyǔ shuō de bù tài liúlì). Cả hai phương án đều phù hợp với nghĩa đề bài.

Làm xong, hãy ghi riêng lỗi chọn chữ và lỗi xếp câu. Đúng chữ 得 nhưng đặt tân ngữ sai vẫn chưa tạo thành câu đúng. Thử tự đặt lại ba cụm với 认真 ở mục 5, rồi thay bằng một từ bạn đã học; nếu chưa chắc tổ hợp mới có tự nhiên không, hãy tra ví dụ hoặc nhờ giáo viên góp ý.

8. Câu hỏi thường gặp khi học ba trợ từ de

的, 地, 得 có phải lúc nào cũng đọc là de?

Khi làm các trợ từ trong những ví dụ trên, cả ba đọc nhẹ de. Ngoài chức năng này, một chữ có thể có cách đọc khác: 地 trong 地方 (dìfang, nơi chốn), 得 trong 得到 (dédào, đạt được), 得 trong 我得走了 (wǒ děi zǒu le, tôi phải đi rồi). Không mang những cách đọc đó vào 认真地学习 hay 说得很好.

Có thể dùng 的 thay cho cả 地 và 得 không?

Bạn có thể gặp cách viết lẫn trên tin nhắn hoặc phụ đề. Khi học và viết câu có cấu trúc rõ, hãy phân biệt ba chức năng để thể hiện đúng ý. Đừng lấy cách viết gặp trên mạng làm đáp án cho bài tập ngữ pháp.

Nên ôn thế nào để không chỉ thuộc công thức?

Chọn một câu mình đã viết sai, tìm phần được bổ nghĩa rồi viết lại. Sau đó che đáp án và thử dùng câu trong một ngữ cảnh của chính bạn. Có thể ghép việc sửa câu vào buổi tự học tiếng Trung tại nhà để ôn cùng từ vựng và luyện nói, thay vì chỉ chép ba công thức.

Nếu thường hiểu quy tắc nhưng chưa tự đặt được câu, bạn có thể liên hệ Zhong Ruan để trao đổi nhu cầu học tiếng Trung. Hãy gửi kèm ví dụ mình hay nhầm để trung tâm hiểu phần bạn cần hỗ trợ; hotline 0911.999.000.

Chính sách của Tiếng Trung Online ZHONG RUAN không cho phép sao chép nội dung của Website, rất xin lỗi vì sự bất tiện này!

Scroll to Top
0911.999.000