Shadowing tiếng Trung là nghe phần đầu câu rồi bắt đầu nói theo khi câu mẫu vẫn đang phát. Người mới có thể tập với một câu đã hiểu nghĩa, nghe và nhắc lại sau khi dừng audio, rồi bật lại để nói đuổi. Chọn một điểm để sửa sau mỗi lượt, chẳng hạn tiếng cuối câu bạn hay bỏ hoặc chỗ bạn ngắt giữa từ.
Chọn đoạn nghe nào để bắt đầu shadowing?
Một câu ngắn về tình huống quen thuộc thường đủ cho buổi đầu. Chọn đoạn nghe có giọng rõ, ít tiếng nền và có bản lời khớp với audio. Bạn có thể dùng bài giáo trình đã học hoặc đoạn chào hỏi, hỏi tên từ một khóa tiếng Trung sơ cấp.
- Thử kể ý chính bằng tiếng Việt. Nếu đã xem lời mà vẫn chưa hiểu người nói đang hỏi gì, hãy học cụm từ còn vướng hoặc chọn một câu dễ hơn.
- Thử nhắc lại sau khi bấm dừng. Nếu bạn thường xuyên mất nửa sau câu, hãy lấy một cụm ngắn trong chính câu đó trước khi ghép lại.
- Giữ đoạn nghe khi bạn biết chỗ mình muốn sửa. Ví dụ, bạn nói đủ âm nhưng ngắt giữa một từ. Đoạn này vẫn phù hợp để luyện thêm nhịp.
Nếu phần khó nhất là hiểu người nói muốn nói gì, hãy dùng cách luyện nghe tiếng Trung để hiểu câu trước. Khi đã hiểu nghĩa và muốn theo được nhịp nói, quay lại bài shadowing.
Nếu bài đang học trên LMS Zhong Ruan có audio mẫu ở phần Nghe–Nói, bạn có thể lấy một câu quen trong đó để áp dụng cách luyện dưới đây.
Mở một câu hỏi tên có audio và lời nghe
Mở bài 3 Introducing oneself của OpenLearn, The Open University. Tìm trình phát Audio 12 ngay phía trên Activity 7 Names. Đây là bản thu khoảng 5 giây cho một câu hỏi tên. Bấm nút phát hoặc nút khởi động trình phát nếu trang đang hiện màn hình chờ.
你叫什么名字?
Nǐ jiào shénme míngzi?
Bạn tên gì?
Ở đây, 什么名字 (shénme míngzi) là phần hỏi tên. Khi tập từng cụm, có thể tách 你叫 và 什么名字 để nhớ thứ tự từ. Lúc nói lại cả câu, nghe cách bản mẫu nối hai phần rồi bắt chước nhịp của câu hoàn chỉnh.
Luyện shadowing tiếng Trung qua 5 bước
Bước 1. Nghe trọn câu, xác định ý
Phát Audio 12 một lượt. Tự hỏi người nói đang hỏi tên, tuổi hay nơi ở. Mở lời nghe nếu còn phân vân. Khi đã nắm nghĩa, nghe lại xem mình có nhận ra cụm 什么名字 liền mạch không.
Bước 2. Dừng audio để tập phần dễ vấp
Cho câu chạy hết rồi mới nhắc lại. Nếu bạn hay dừng sau 什, tập nói liền 什么 trước, sau đó nối 什么名字 và đọc lại cả câu. Lượt nghe rồi lặp lại này giúp bạn chuẩn bị trước khi nói đuổi.
Bước 3. Bật lại và bắt đầu nói khi audio còn chạy
Khi nghe bản mẫu bắt đầu 你叫, vào giọng từ đầu câu và tiếp tục nói khi bản mẫu đọc phần sau. Giữ âm lượng vừa đủ để vẫn nghe được giọng mẫu. Lần đầu bị bỏ lại là chuyện dễ gặp. Tập lại với cụm ngắn hơn nếu bạn liên tục hụt phần cuối. Có thể giảm tốc nếu trình phát hỗ trợ, rồi thử lại ở tốc độ gốc khi đã theo được.
Bước 4. Ghi một lượt nói để so với mẫu
Nếu điện thoại dừng phát khi bạn bật ghi âm, dùng một thiết bị phát và một thiết bị ghi. Với một điện thoại, có thể nghe mẫu, dừng audio rồi thu lại câu vừa nghe. Nghe lần lượt bản mẫu và bản ghi của bạn. Kiểm xem bạn có bỏ tiếng cuối câu, ngắt giữa từ hoặc kéo dài một tiếng so với mẫu. Với thanh điệu chưa chắc, nghe lại cả cụm hoặc nhờ người có chuyên môn nghe giúp.
Bước 5. Dùng câu vừa tập trong hội thoại
Ở Activity 7 Names trên cùng trang, mở Audio 13. Bản thu khoảng 24 giây và có lời dẫn tiếng Anh trước phần tiếng Trung. Nghe qua lời chào rồi tìm câu 你叫什么? (Nǐ jiào shénme?). Đây là cách hỏi ngắn hơn câu bạn vừa luyện. Nhại một lượt nói ngắn trước, rồi đổi sang tập lời đáp của mình.
我叫……
Wǒ jiào…
Mình tên là…
Thay phần sau 我叫 bằng tên của bạn. Đây là một lượt tập trả lời sau khi nhại. Nếu bạn đã theo được giọng mẫu nhưng thường bí khi tự đặt câu, xem thêm cách luyện khi nghe hiểu mà chưa nói được tiếng Trung.
Dựa vào đâu để biết nên tập lại hay đổi đoạn?
- Hiểu khi nhìn lời nhưng vừa che chữ đã bỏ mất cụm cuối. Nghe lại riêng cụm đó rồi nối vào cả câu. Ở lượt tiếp theo, thử che lời và kiểm xem mình có còn bỏ tiếng nào không.
- Chạy theo được tốc độ nhưng nói rời từng tiếng. Dành một lượt chú ý cách người nói nối từ. Với câu hỏi tên, nghe shénme và míngzi như hai từ trước khi bắt chước cả cụm.
- Đã theo trọn câu và biết nghĩa. Thử một lượt nói mới trong Audio 13. Nếu lại hụt nhiều, quay về một câu ngắn trong đoạn hội thoại đó rồi luyện tiếp.
Nghiên cứu của Ai-Ling Lu và Danjie Su theo dõi 14 người học tiếng Trung sơ cấp luyện shadowing trong bốn tuần. Cả nhóm dùng video và nhóm dùng audio giáo trình đều cải thiện độ chính xác thanh điệu trong bài nói tự phát, và nghiên cứu chưa thấy chênh lệch có ý nghĩa giữa hai nhóm. Với buổi tự luyện đầu tiên, cứ chọn bản thu rõ và vừa sức để tập đến khi nghe ra điểm mình cần sửa. Nghiên cứu về shadowing và thanh điệu tiếng Trung
Nếu muốn làm quen thêm với lời chào và câu giới thiệu trước khi đổi audio, bạn có thể đọc các câu giao tiếp tiếng Trung cơ bản theo tình huống.
